Seferî Olmanın Şartları Nelerdir?
Bir yolculuğun seferîlik hükümlerine girmesi için yalnızca şehir dışına çıkmak yeterli değildir. Yolculuğun mesafesi, yolculuğa fiilen başlanmış olması, gidilen yerde kalma niyeti ve kişinin bulunduğu yerin vatan-ı aslî veya geçici ikamet yeri olup olmaması önem taşır.
Seferî olmak için yolculuk kaç kilometre olmalı?
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, seferîlik açısından yaklaşık 90 km ve daha uzak bir yere yapılacak yolculuğu temel ölçü olarak kullanmaktadır.
Bu mesafe, kişinin geçici olarak gideceği yer ile aslî yerleşim yeri arasındaki sefer mesafesini ifade eder.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu — Vatan-ı aslî, vatan-ı ikamet ve vatan-ı süknâ
Seferîlik ne zaman başlar?
Sefer mesafesindeki bir yere gitmeye niyet etmek tek başına yeterli değildir. Seferîlik, kişi yaşadığı yerleşim yerinin meskûn mahallinden çıktıktan sonra başlar.
Büyükşehirlerde özel araçla yolculuk yapanlar için ikamet edilen ilçenin belediye sınırının geçilmesi; otobüs, tren, uçak veya gemi gibi toplu ulaşım araçlarında ise otogar, gar, havalimanı veya liman başlangıç noktası olarak değerlendirilebilir.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu — Seferîliğin başlangıcı nasıl belirlenir?
Hanefî mezhebine göre kaç gün kalınca seferîlik biter?
Hanefî mezhebine göre gidilen yerde 15 gün veya daha fazla kalmaya niyet eden kişi mukim sayılır.
Gidilen yerde 15 günden daha az kalmaya niyet eden kişi ise, diğer şartlar da sağlanıyorsa seferîlik hükümlerine tabi olur.
| Kalış niyeti | Hanefî hükmü |
|---|---|
| 15 günden az | Seferî |
| 15 gün veya daha fazla | Mukim |
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu — Vatan-ı aslî, vatan-ı ikamet ve vatan-ı süknâ
Şâfiî mezhebine göre kaç gün kalınca seferîlik biter?
Şâfiî mezhebine göre yaklaşık 90 km mesafedeki bir yere yolculuk eden kişi, gidilen yerde giriş ve çıkış günleri hariç dört günden az kalmaya niyet ederse seferî sayılır.
Giriş ve çıkış günleri hariç dört gün veya daha fazla kalmaya niyet edilmesi hâlinde seferîlik hükmü sona erer.
| Kalış niyeti | Şâfiî hükmü |
|---|---|
| 4 günden az | Seferî |
| 4 gün veya daha fazla | Mukim |
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu — Vatan-ı aslî, vatan-ı ikamet ve vatan-ı süknâ
Mukim olmak ne demek?
Seferîlik bağlamında mukim olmak, kişinin bulunduğu yerde yolcu değil yerleşik hükmünde değerlendirilmesi anlamına gelir.
Kişi vatan-ı aslî kabul edilen yerde seferî sayılmaz. Geçici olarak gidilen bir yerde ise kalış niyeti de mezhebe göre kişinin mukim sayılıp sayılmamasını etkileyebilir. Hanefî ve Şâfiî mezheplerine ilişkin kalış süresi ölçüleri yukarıdaki bölümlerde açıklanmıştır.
Bu nedenle hesaplayıcıda Varış yerinde mukim sayılırsınız sonucu görülmesi, yolculuk mesafesi yeterli olsa bile varış yerindeki kalış niyetinin seçilen mezhebe göre seferîlik durumunu sona erdirdiğini ifade eder.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu — Vatan-ı aslî, vatan-ı ikamet ve vatan-ı süknâ
Vatan-ı aslî nedir?
Vatan-ı aslî, kişinin sürekli olarak yaşamayı tercih ettiği esas yerleşim yeridir.
Diyanet'in açıklamasında doğup yaşanan yer veya çalışmak, geçimini sağlamak ve sürekli yerleşmek amacıyla edinilen yer vatan-ı aslî olarak tanımlanır.
Kişi vatan-ı aslî kabul edilen yerde seferî sayılmaz.
Vatan-ı ikamet nedir?
Hanefî mezhebinde, kişinin aslî vatanından en az 90 km uzakta bulunan bir yerde yerleşme amacı olmaksızın 15 gün veya daha fazla kalmayı planlaması durumunda bu yer vatan-ı ikamet sayılır.
Kişi burada da seferîlik hükümlerinden yararlanmaz.
Vatan-ı süknâ nedir?
Hanefî mezhebinde kişinin aslî veya ikamet vatanından en az 90 km uzakta bulunan bir yerde 15 günden az kalmayı planlaması durumunda bu yer vatan-ı süknâ olarak değerlendirilir.
Bu durumda kişi seferî sayılır.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu — Vatan-ı aslî, vatan-ı ikamet ve vatan-ı süknâ
Anne-babanın yaşadığı yere gidince seferî olunur mu?
Kişinin daha önce yaşadığı yerin artık vatan-ı aslî olup olmaması önemlidir.
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu'nun tercih ettiği görüşe göre kişi eski yerleşim yerini terk edip başka bir yere sürekli olarak yerleşmişse, eski yer artık otomatik olarak vatan-ı aslî sayılmaz.
Anne-babanın veya yetişkin çocukların eski yerleşim yerinde yaşamaya devam etmesi de tek başına bu hükmü değiştirmez.
Buna göre kişi, sürekli yaşadığı yerden 90 km veya daha uzakta bulunan anne-babasını ziyaret ediyorsa ve gidilen yerde Hanefîlere göre 15, Şâfiîlere göre 4 günden az kalmayı planlıyorsa seferî sayılabilir.
İş için sürekli başka şehre gidip gelen kişi seferî olur mu?
Diyanet'in açıklamasında, sürekli gidip gelinen iş yerinin 90 km veya daha uzakta olması ve kişinin orada her defasında Hanefîlere göre 15, Şâfiîlere göre 4 günden az kalması durumunda konaklama şekli de dikkate alınmaktadır.
Otel, misafirhane gibi geçici bir yerde kalan kişi seferî sayılabilir.
Ancak iş yerinin bulunduğu şehirde kişinin kendi mülkiyetinde veya kiraladığı bir meskende kalması hâlinde Diyanet'in ilgili fetvasına göre orada seferî sayılmaz.
Seferîlik ne zaman sona erer?
Kişinin aslî yerleşim yerine dönmesi veya gidilen yerde mezhebine göre mukim sayılacak süre boyunca kalmaya niyet etmesiyle seferîlik sona erer.
Hanefîlerde 15 gün veya daha fazla, diğer mezhepler için Diyanet'in 2024 tarihli umre kararında giriş ve çıkış günleri hariç dört gün veya daha fazla kalmaya niyet edilmesi mukim olma ölçüsü olarak belirtilmektedir.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu — Umreye gidenler seferîlik hükümleri açısından
Seferî olup olmadığınızı hesaplayın
Başlangıç ve varış noktanızı, kalış sürenizi ve mezhebinizi girerek seferîlik durumunuzu hesaplayabilirsiniz.
Seferîlik hesaplayıcısını aç →
Seferîlikte ibadetlerde neler değişir?
Seferîlik şartları oluştuğunda namaz, oruç, cuma namazı ve bazı diğer ibadetlerde farklı hükümler uygulanabilir.
Seferî olunca neler değiştiğini incele →
Bu sayfada kullanılan kaynaklar
Bu sayfadaki hükümler hazırlanırken T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu'nun aşağıdaki resmî açıklamalarından yararlanılmıştır.